و ضمن تبیین معنای عملیات روانی در شیوه های رفتاری دستگاه خلافت اموی فرایند عمل این عملیات روانی توسط بنی امیه نیز براساس نظریه ناهماهنگی شناختی ارزیابی و توصیف گردید .

واژگان کلیدی: عملیات روانی، تبلیغات، افکار عمومی، دستگاه اموی

فصل اول- کلیات ……………………………………………………………………………………………………………………  12

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………. 12
طرح مسئله و تعریف آن …………………………………………………………………………………………. 14
ضرورت و اهمیت موضوع پژوهش …………………………………………………………………………. 18ضرورت و اهمیت نظری یا علمی ……………………………………………………………………. 18
ضرورت و اهمیت عملی یا اجتماعی ……………………………………………………………….. 19
اهداف پژوهش ……………………………………………………………………………………………………… 20
روش شناسی پژوهش …………………………………………………………………………………………….. 21
5-1 سوالات و سوال اصلی پژوهش ………………………………………………………………………..  21

5-2 متغیرها ………………………………………………………………………………………………………….  21

5-3 کاربران پژوهش ……………………………………………………………………………………………..  21

5-4 روش پژوهش و تکنیک جمع­آوری داده­ها …………………………………………………………  21

5-5 تکنیک جمع آوری داده ها ………………………………………………………………………………  21

5-6 ابزار جمع آوری داده ها ………………………………………………………………………………….  22

5-7 جامعه آماری ………………………………………………………………………………………………….  22

5-8 شیوه­ ی تجزیه و تحلیل داده­ها …………………………………………………………………………  22

فصل دوم-ادبیات تحقیق ………………………………………………………………………………………………………….  23

پیشینه تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………… 23تاریخچه موضوع …………………………………………………………………………………………… 23
پژوهش های خارجی …………………………………………………………………………………….. 27
تحقیقات داخلی ………………………………………………………………………………………. 29
مفاهیم نظری ……………………………………………………………………………………………………………… 30مفاهیم نظری مرتبط با عملیات روانی ……………………………………………………………… 30
2-1-1 عملیات روانی …………………………………………………………………………………..  30

2-1-1-1 اهداف مورد نظر در عملیات‌روانی ……………………………………………  30

تقسیم بندی عملیات‌روانی …………………………………………………… 30
2-1-1-3 تعریف کاربردی …………………………………………………………………….  32

2-1-2 جنگ روانی ……………………………………………………………………………………..  33

2-1-2-1 رابطه جنگ روانی و عملیات روانی ………………………………………….  34

2-1-2-2 شیوه‌های جنگ روانی …………………………………………………………….  34

2-1-2-3 عوامل مؤثر بر موفقیت جنگ روانی …………………………………………  34

2-1-2-4 اقسام جنگ روانی ………………………………………………………………….  34

2-1-2-5 اهداف جنگ روانی ………………………………………………………………..  35

تعریف کاربردی ………………………………………………………………… 35
تبلیغات …………………………………………………………………………………………. 36
2-1-3-1 عناصر تشكیل دهنده تبلیغات …………………………………………………  36

2-1-3-2 انواع تبلیغات ……………………………………………………………………….  37

2-1-3-3 تبلیغ از منظر اسلام ………………………………………………………………  37

تعریف کاربردی ……………………………………………………………….. 38
افكار عمومی …………………………………………………………………………………. 38
2-1-4-1 تفاوت افکار عمومی و احساس جمعی …………………………………..  39

2-1-4-2 ویژگی های افکار عمومی ……………………………………………………..  39

2-1-4-3 اقسام افکار عمومی ………………………………………………………………  39

2-1-4-4 منشأ افكار عمومی ………………………………………………………………..  40

2-1-4-5 افكار عمومی در جنگ روانی …………………………………………………  40

تعریف کاربردی ……………………………………………………………….. 41
مدیریت ادراک ……………………………………………………………………………….. 41
2-1-5-1 مفهوم شناسی مدیریت ادراك ………………………………………………..  43

2-1-5-2 روشهای مدیریت ادراك ………………………………………………………..  43

2-1-5-3 تکنیک ها ……………………………………………………………………………  44

تعریف کاربردی ……………………………………………………………….. 44
شایعه ……………………………………………………………………………………………. 45
2-1-6-1 تعاریف شایعه ……………………………………………………………………..  56

2-1-6-2 تعریف کاربردی …………………………………………………………………..  47

مفاهیم نظری مرتبط با دستگاه اموی ……………………………………………………………….. 48فشار اجتماعی ………………………………………………………………………………….. 48
2-2-1-1 فشار اجتماعی بر افکار عمومی ………………………………………………  49

تعریف کاربردی ……………………………………………………………….. 49
2-2-2 نفوذ اجتماعی ………………………………………………………………………………………  49

2-2-2-1 پیامدهای رفتاری نفوذ اجتماعی ……………………………………………..  51

2-2-2-2 تعریف کاربردی …………………………………………………………………..  52

مبانی نظری ………………………………………………………………………………………………………………… 53نظریه ناهماهنگی شناختی …………………………………………………………………………. 53مفهوم هماهنگی شناختی ……………………………………………………………………… 53
نظریه های مربوط به ناهماهنگی شناختی ……………………………………………….. 53نظریه تعادل ……………………………………………………………………… 54
نظریه تقارن ………………………………………………………………………. 54
نظریه همخوانی …………………………………………………………………. 54
نظریه ناهماهنگی شناختی …………………………………………………… 55
3-1-2-4-1 چگونگی پیشرفت تئوری نظریه ……………………….  56

تحقیقات مربوط به ناهماهنگی شناختی ……………………………………………….. 57
چارچوب نظری ………………………………………………………………………………………. 59
3-2-1 توصیف واژههای کلیدی نظریه ……………………………………………………………..  59

تشریح کاربردی نظریه ناهماهنگی شناختی فستینگر ……………………………….. 61موقعیت های بروز ناهماهنگی ………………………………………….. 62
روابط متقابل در درون ساخت شناختی ……………………………… 64
جایگاه نظریه ناهماهنگی شناختی در عملیات روانی دستگاه اموی (مدل نظری) 65
فصل سوم- بنی امیه در بستر تاریخ ……………………………………………………………………………………………  69

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………….. 69
زمینه های قدرت بنی امیه ………………………………………………………………………………………. 72
2-1 جریان سقیفه ………………………………………………………………………………………………….  72

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید

2-2 خلافت عثمان، خون رگهای بنی امیه ………………………………………………………………..  74

پیراهن خونین عثمان، دروغ بزرگ بنی امیه ………………………………………………………………. 76
3-1 تثبیت حزب اموی ………………………………………………………………………………………….  76

جنگ جمل ………………………………………………………………………………………………………….. 79
4-1 نامه به طلحة بن عبیداللَّه  ………………………………………………………………………………..  80

4-2 نامه به زبیر بن عوام ………………………………………………………………………………………..  80

4-3 نامه به مروان بن حكم …………………………………………………………………………………….  81

4-4 نامه به سعید بن عاص‏ …………………………………………………………………………………….  81

4-5 نامه به عبداللَّه بن عامر بن كریز ……………………………………………………………………….  81

4-6 نامه به ولید بن عقبه ……………………………………………………………………………………….  82

4-7 نامه به یعلی بن منیه ………………………………………………………………………………………..  82

4-8 بازتاب نامه‏نگاری‏های معاویه …………………………………………………………………………..  82

جنگ صفَّین و حکمیت …………………………………………………………………………………………. 84
5-1 شهادت عمار و فئه باغیه …………………………………………………………………………………  85

5-2  قرآن های بر نیزه …………………………………………………………………………………………..  87

5-3 حکمیت و خوارج ………………………………………………………………………………………….  89

صلح طلبی معاویه، توطئه ای برای القای مشروعیت ………………………………………………….. 90
ولیعهدی یزید و مقدمات معاویه بر این امرشوم ………………………………………………………… 94
7-1 اقدامات تبلیغی و فرهنگی معاویه برای ولیعهدی یزید ……………………………………….  94

مرگ معاویه و خلافت یزید …………………………………………………………………………………… 97
پرافتخارترین فصل تاریخ اسلام ………………………………………………………………………………. 98
9-1 اقدام یزید در مكّه …………………………………………………………………………………………..  98

9-2 كوفیان و امتحان بزرگ ……………………………………………………………………………………  99

9-3 تغییر اوضاع اجتماعى كوفه ……………………………………………………………………………  100

9-4 بسیج عمومى برای جنگ ………………………………………………………………………………  101

9-5 رسانه های تبلیغاتی اموی پس از واقعه عاشورا …………………………………………………  102

پایان بنی امیه ……………………………………………………………………………………………….. 105
10-1 مروان بن حکم …………………………………………………………………………………………..  105

10-2 ولیدبن عقبه بن ابی معیط …………………………………………………………………………….  106

فصل چهارم – جایگاه شیوه های رفتاری امویان در مولفه های عملیات روانی ………………………………  107

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………… 107
فضای اجتماعی قلمرو حکومتی بنی امیه ……………………………………………………………….  108
2-1 نهاد اطلاع رسانی در زمان بنی امیه …………………………………………………………………  108

2-2 سلطه تبلیغاتی بنی امیه بر اذهان عمومی ………………………………………………………….  108

2-3 عملیات روانی معاویه برای تامین نیروی انسانی ……………………………………………….  109

2-4 عملیات روانی بنی امیه در قلمرو حکومتی ………………………………………………………  112

3- سطوح عملیات روانی بنی امیه ……………………………………………………………………………….  117

3-1 فرایند تغییر نگرش، با ارسال پیام های القایی ……………………………………………………  117

3-2 فرایند تغییر نگرش، با ارسال پیام های اقناعی …………………………………………………..  117

3-3 فرایند تغییر نگرش، پس از فریب رفتاری ………………………………………………………..  118

3-4 فرایند تغییر نگرش، پس از اجبار رفتاری …………………………………………………………  118

4- تکنیک های تبلیغاتی و عملیات روانی بنی امیه …………………………………………………………  120

4-1 سانسور خبری ……………………………………………………………………………………………..  120

4-2 شیعه ستیزی ………………………………………………………………………………………………..  120

4-3 جعل حدیث و روایت …………………………………………………………………………………..  120

4-4 احیاى عروبت ……………………………………………………………………………………………..  125

4-5 سد آگاهی مردم …………………………………………………………………………………………..  126

4-6 شایعه و تشنج آفرینی ……………………………………………………………………………………  126

4-7 اسطوره سازی …………………………………………………………………………………………….   128

4-8 سست کردن اعتقادات مذهبی ………………………………………………………………………..  128

4-9 احیاى جریان هاى اعتقادى انحرافى ………………………………………………………………   130

4-10 استفاده از جبر گرایی برای القای مشروعیت …………………………………………………..  132

4-11 مقدس نمایی و وجه دینی بخشیدن به حکومت اموی ……………………………………..  133

4-12 مصادره مفاهیم …………………………………………………………………………………………..  135

4-13 تبلیغات روانی جهت بسط سلطنت امویان ……………………………………………………..  136

4-14 استفاده تبلیغی از  شخصیت های موثر …………………………………………………………..  137

4-15 ارسال پارازیت …………………………………………………………………………………………..  138

4-16 تحریف تاریخ ……………………………………………………………………………………………  138

4-17 استفاده از شعار های رنگین …………………………………………………………………………  141

4-18 جعل وقایع و تاثیر بر نسل ها ………………………………………………………………………  142

فصل پنجم –نتیجه گیری و پیشنهادات ……………………………………………………………………………………..  144

نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………………….. 144
پیشنهادات …………………………………………………………………………………………………………. 149
2-1 روش های مقابله با عملیات روانی براساس مبانی نظری پژوهش ……………………….  149

1- مقدمه

امروزه اهمیت افکار عمومی[1] در مدیریت سیاسی و امنیتی که خود از تحولات تکنولوژیک جهان ناشی است افزایش چشمگیری یافته ، شیوه های سلطه و نفوذ[2] توسط قدرتهای بزرگ دستخوش تغییرات اساسی شده و تلاش برای تحمیل اراده از طریق روشهای نرم افزارانه و با بهره گیری از قدرت نرم[3] در دستور کار این دولتها قرار گرفته است. شیوع به کارگیری روشهای اعمال تهدید نرم مانند عملیات روانی به گونه ای گسترش یافته است که برخی از آن به جنگ دائمی یا نبرد ممتد یاد می کنند. به تعبیر شهید آوینی «خانه های امنیت در زیر دامنه آتش فشانها استقرار یافته است» پس گریزی از هجوم تهدیدات نرم وجود ندارد، هرچند تهدیدات نرم با گسترش روز افزون تکنولوژی دائماً در حال تغییر است اما شناخت این تهدیدات به دور از مبانی عملی و جایگاه تاریخی آن چندان راه گشا نخواهد بود.

با پیشرفت وسایل ارتباط جمعی و گسترش روابط بین‌الملل، تأثیر تبلیغات و عملیات روانی بر فرهنگها و نگرش‌های اجتماعی كاملا ملموس بوده و به عنوان حربه‌ای برای تغییر افكار عمومی مورد استفاده قرار گرفته است. اما افکار عمومی پدیده ای نو ظهور نیست بلکه در دوران مختلف تاریخی و در شناخت جوامع بشری مولفه ای تاثیر گذار بوده است. تبلیغ و استفاده راهبردی از آن برای دستیابی به اهداف خود و منزوی كردن دشمن ریشه در ابتدایی ترین اجتماعات دارد، اجتماعاتی که هم گام با تاریخ بشری متحول شده اند و دنیای پیچیده تکنولوژی و دهکده کوچک جهانی ارتباطات را رقم زدند، اما در این میان نباید و نمی توان مبانی و ریشه های واقعیات اجتماعی را نادیده گرفت از این رو همواره بر تاریخ و مطالعه آن تاکید شده است و از این روست که همواره تاریخ یکی از مولفه های هویتی جوامع و انسانها بوده است، بر این اساس پایه های تمدنی فرهنگهای گوناگون سهم وسیعی در واقعیات امروزین آنها دارد و بخش عظیمی از موفقیت امروز جوامع پیشرفته را علت است، البته همه ما می دانیم که سقوط و صعود نسل ها نه تنها و صرفاً به این علت بلکه به دلایل گوناگونی رقم می خورده و می خورد، اما تلاش و جهد جوامع نیز عنصری غیرقابل انکار است، در کشورهای جهان سوم بسیارند کشورهایی که با پیشینه تمدنی قدرتمند دچار مشکلات فراوان داخلی و خارجی اند و در رکود و فقر بسر می برند. با دیدن چنین واقعیاتی به سهولت می توان درک کرد که عامل بسیاری از واپس زدگی ها و عقب ماندگی ها درکنار بسیاری از شدائدی که بر آن ملت ها گذشته است، عدم رجعت به اصول تمدنی و داشته های تاریخی و تولید علم بومی بوده است، مسئله علوم انسانی غربی و شرقی که امروزه بسیاری از کشورها و خصوصاً کشورهای جهان اسلام با آن رو به رویند، آنچنان که بسیاری از بزرگان جهان اسلام برآن تکیه دارند، مسئله ای ریشه ای  است که در دانشگاه ها و حوزه های علمیه و مراکز علمی باید پیگری شود.

بدین ترتیب با درک شرایط پیشرو و افزایش تمامیت خواهی دشمن و شرایط ناهمواری که دشمنان با آن مواجه اند، برای مقابله و مبارزه با جنگ نرم دشمن که گستره وسیعی از مردم جامعه و افکار عمومی را شامل می شود و به منظور تولید الگوهای بومی دفاعی کشور نیاز به توجه و بازشناخت بن مایه های اصلی تمدنی جامعه باتوجه به علوم و سرمایه بشری بیش از پیش اهمیت دارد. اما تاریخ پر فراز و نشیب صدر اسلام به مثابه چراغی روشن همواره در کور راه های زمان راهگشای جامعه اسلامی مان بوده است، تاریخی که داشته ها، خواسته ها و آرمانهایمان را رقم زده است و بناست تا الگویی برای مسیر آینده مان باشد.

با توجه و تورقی در تاریخ اسلام می توان دریافت که یکی از بزرگترین و یا به تعبیر نگارنده بزرگترین تهدید برای جهان اسلام بنی امیه بوده اند، بنی امیه نه یک قوم و قبیله بلکه جریانی فکری منحرفی بود که در برابر اسلام ناب ایستاد، بنی امیه در طول سالیان حکومت خود بر بخش هایی از جهان اسلام چنان دشمنی و عداوتی در برابر حق از خود نشان داد که کمتر می توان نمونه ای برای آن یافت، از این رو اهمیت این دوران قابل درک می باشد.

یکی از ضربات دستگاه حکومت بنی امیه، ایجاد انحراف های مبنایی و شکاف های عمیق در جامعه مسلمین بود، انحرافی که با لعن امیر المومنین (ع) بر منابر اموی آغاز شد و تا امروز ادامه دارد، از این منظر اصلی ترین کارکرد عملیات روانی[4] دشمن ایجاد شکاف و انحراف در جامعه اسلامی بوده و هست، انحرافی که همواره با وارد آوردن لطمات شناختی بخشی از جامعه مسلمین را در راستای اهداف دشمنان از آن جدا کرده است.

براین اساس و بنا بر خلاء احساس شده در این حوزه و با همکاری اساتید و دوستان صاحب نظر در این مسیر قدم گذاردیم و امید است، نتایج آتی ضمن ارائه تصویری روشن از تاریخ با نگاهی نو اندیشانه به ترسیم رویکردی علمی در مسئولین و دست اندرکاران در این حوزه، سهم کوچکی از این جمع در اعتلای پرچم مقدس کشورمان باشد.

 

2-طرح مسئله و تعریف آن

انسان ها همواره برای تحت تأثیر قراردادن دیگران به شیوه‌ها و ترفندهایی متوسل ‌شده‌اند، این کنش ها از ارتباط چهره به چهره دو فرد در اجتماعات كوچك و بزرگ تا دهکده جهانی امروز ادامه داشته و با گسترش ارتباطات و ابزار های ارتباطی وسعت بیشتری یافته و وارد ابعاد پیچیده تری شده است، این پیچیدگی منجر به تولید مفهومی چون عملیات روانی با رنگ و بویی مدرن شده، در تعریفی مختصر می توان عملیات روانی را «استفاده دقیق و طراحی شده از تبلیغات و سایر امكانات به منظور تأثیرگذاری بر افكار، احساسات، تمایلات و رفتار گروههای دوست، دشمن و بیطرف، برای دستیابی به اهداف» دانست. (حسینی،1383: 12)، آنچه در تعریف قابل توجه است استفاده از تبلیغات[5] و سایر امکانات است که در واقع عملیات روانی را به تبلیغات محدود نمی داند، هرچند واژه عملیات روانی مفهومی مدرن است اما این معنا را می توان در طول تاریخ و انواع فعالیت ها و اقدامات بشری مشاهده کرد که از مهمترین آنها در زمان های خاص همچون بحران ها، جنگ ها، نزاع‌های محلی بصورت مختلف و گوناگون بوده است، حال آنکه در طول زمان ارتباطات به مثابه ابزاری در منطق عملیات روانی بر شیوه های آن موثر بوده و پیشرفت تکنولوژی ابزارهای جدیدی را خلق کرده و تا حدودی شیوه های جدیدی را موجب شده و تحولاتی را در تکنیک های عملیات روانی بوجود آورده است، اما باید گفت آنچه قابل تأكید است این است كه انسانها پدیده تأثیرگذاری روانی و استفاده از آن در جنگ و صلح و سیاست را به تازگی كشف نكرده اند، بلكه فقط نظریات آن در قرن اخیر تکامل و توسعه یافته و در واقع كمتر برهه‌ای از تاریخ حیات اجتماعی و سیاسی بشر را می‌توان یافت كه فارغ از این عناصر باشد، با ظهور اسلام تحولی جدید در تبلیغ به وجود آمد .یکی از نویسندگان عرب در این باره می نویسد:

«با ظهور اسلام تبلیغ وارد مرحله جدیدی شد، بدین گونه که تبلیغات علنی با تبلیغات سری آمیخته گشت و از حالت خودسری و نوسان به صنعت منظم تخصصی در آمد و از انحصار برخی افراد مثل حکام یا قشرهای قدرتمند مثل سیاست مداران و تجار خارج شد و به کلیه افراد شایسته در هر زمان و مکان ارتقاء یافت و از سلطه مطلق یا هرج و مرج مطلق به آزادی اندیشه و آزادی انسانیت راه گشود…»(کاوش،1383: 1)

تاریخ پر فراز و نشیب اسلام و به طور خاص برهه زمامداری بنی امیه بر بخشی از سرزمینهای اسلامی برهه ایست، که دستگاه اموی با تلاش روانی و نظامی خود بر مردم زمینه سکوت و همراهی آنها را بر حفظ حکومت خود و شهادت سیدالشهدا(ع) فراهم کرد. امیر المومنین علی (ع)حضور بنی امیه را هولناک ترین فتنه ها معرفی می کند:

«آگاه باشید! همانا ترسناک ترین فتنه ها در نظر من فتنه ی بنی امیه بر شما است. فتنه ای کور و ظلمانی که سلطه اش همه جا را فراگرفته و بلای آن دامن گیر نیکوکاران است، هرکس آن فتنه ها را نشناسد نگرانی و سختی آن دامن گیرش گردد و هرکس که فتنه ها را بشناسد حادثه ای برای او رخ نخواهد داد، به خدا سوگند بنی امیه بعد از من برای شما زمامداران بدی خواهند بود و آنان چونان شتر سرکشی که دست به زمین می کوبد و لگد زند و با دندان گاز گیرد و از دوشیدن شیر امتناع ورزد…» (کاوش،1383: 1)

به نوعی می توان گفت، فتنه یعنی جو حاکم بر اجتماع تحت سلطه بنی امیه که جای پای منحوسی از شیطان است، بنی امیه همیشه رقیب و مخالف سرسخت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم ) بود

موضوعات: بدون موضوع  لینک ثابت


فرم در حال بارگذاری ...