حروف جّر یکی از مباحث علم نحواست و به لحاظ معانی مختلفی که در جمله ایفا می کند ، از اهمیت ویژه ای برخوردار است . از این رو در این اثر با بسط و گسترش معانی حروف جّر و ارائه شواهد کاربردی آن در آیات قرآن مجید سعی شده آن مقدار که در توان این نویسنده بوده ، ذکر شود. شناخت حروف جّر به دلیل تنوع جایگاه های کاربرد آن یکی از مسائل مهم مطلوب درتفسیر است.

به همین جهت است که معنای کلام برحسب نوع کاربرد این حروف مختلف می شود . این حروف در قرآن از یک سو با ظرافت بسیار شگفت انگیزی به کار رفته اند و نقش معنوی دقیقی را ایفا می کنند و از سوی دیگر ، با توجه به عظمت معانی آن و گستردگی معانی حروف در بسیاری از آیات ، سبب شده است هر یک از مفسران شیعه و سنی نظرات گوناگونی پیرامون آن داشته باشند که همین امر باعث بروز اختلاف برداشت در بعضی از احکام فقهی میان علمای شیعه و سنی شده است .

در قرآن می بینیم که حروف جّر چگونه در جاهای مختلف در معنای حروف جّر دیگری به کار رفته و بر زیبایی معنای آیات افزوده است و این حروف از نظر معنا وسعت خاصی دارند که کتاب های صرفی و نحوی و لغوی به معنای مختلف جّر اشاره داشته اند و هر حرف جّری در معنای زیادی به کار رفته است ، از جمله «من» در آیه 90 مائده « مِّن عَمَل » برای بیان سبب است ، یعنی به سبب عملشان و برای بیان جنس است .در آیه 95 مائده « مِنَ النَّعم » یعنی نوعی از حیوان . و یا برای تبعیض است « مِنَ الشّهدا » یعنی بعضی از شاهدان در آیه 282 بقره . یا در معنی ظرفیت است «در من تحتها»آیه 266 بقره . در این تحقیق تلاش براین است که معنای دقیق وصحیح حروف باتوجه به جایگاه حرف جّردرآیه مورد نظر بررسی قرار گیرد .

کلید واژه :

حروف جّر ،  معانی حروف جّر ، حروف جّر زائد در قرآن ، اسرار حروف جّر در قرآن

 

فهرست :

 چکیده : 1

مقدمه : 3

فصل اول : کلیات… 7

مقدمه : 8

1-1- اهداف : 9

1-2- پیشینه تحقیق : 10

1-3- روش کار تحقیق : 10

فصل دوم : معانی حروف جر در کتب نحوی.. 12

مقدمه : 13

2-1- وجه تسمیه حرف : 14

2-2- تعریف حرف : 14

2-3- نام های دیگر حروف جّر : 14

2-4- انواع حروف : 15

2-5- تعداد حروف جّر : 15

2-6- ویژگی های حروف : 16

2-7- انواع حروف به اعتبار عمل : 16

2-8- نقش حروف در زبان عربی : 17

2-9- حروف جّر از لحاظ اصالت و عدم آن : 17

2-10- متعلّق حرف جّر اصلی : 19

2-11- معانی حروف جّر : 20

2-12- حروف جّر زاید : 21

2-13- اسرار حروف جّر در قرآن : 23

2-14- مهمترین معانی حروف جّر : 23

(الی )  ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 21

 باء 27

حتّی : 32

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید

عَلی : 35

عن : 38

فی.. 40

کاف : 41

لام : 42

من : 49

تاء 52

واو 52

فصل سوم : معانی حروف جر در کتب تفسیری.. 53

مقدمه : 54

3-1- معانی حروف جر در قرآن جزء هفتم، سوره مائده از آیه 83 تا سوره انعام آیه 111

3-2- معانی حروف جر در قرآن جزء هشتم از آیه 112 انعام تا آیه 87 سوره اعراف

فصل چهارم : 216

مقدمه : 217

نتیجه : 218

الملخص : 218

منابع و مآخذ : 221

چکیده انگلیسی ……………………………………………………………………………………………………………………………………………

 


 

مقدمه :

« بسم الله الرحمن الرحیم الحمدالله رب العالمین و الصلاة و السلام علی محمد خاتم النبیین و علی اله و أوحیائه الأئمه الطاهرین و اللعن علی أعدائهم أجمعین »

ستایش بی نهایت و نیایش بی غایت پروردگاری را سزاست که رافع سموات و خافض ارضین است .

بی گمان تاثیر شگرف دین مبین اسلام بر علوم مختلف برکسی پوشیده نیست . بررسی همه جانبه کتاب الهی برای دستیابی به گوهرهای مکنون و رحمت و هدایت آن سبب بروز و تکامل علوم مختلفی شده است .

از جمله این علوم ، علوم لغوی ( لغت ، بلاغت ، صرف و نحو ) است که به علت نقش غیرقابل انکار آن در فهم آیات الهی ، بیشتر مورد توجه قرار گرفته و به دلیل روح حاکم برآن از تکاپوی بیشتری برخوردار بوده است . و در میان این علوم نیز ، علوم نحو بیش از همه در خور توجه بزرگان علم بوده و در راه درک دقایق و لطایف آن بسیار کوشیده اند ، که دلیل آن همان نقش است که این علم در تفسیر کتاب الهی ایفا می کند .

آنچه در این تحقیق گرد آمده است ، درباره مفهوم جّر با توجه به جایگاه آن در آیه مورد نظر در قرآن می باشد . تا گامی باشد در این وادی ژرف و بتوانیم با همه ناتوانی و ضعف خود در جهت تکامل بیش از پیش آن بکوشیم .

موضوعات: بدون موضوع  لینک ثابت


فرم در حال بارگذاری ...